Ο ΤΖΩΡΤΖ ΚΑΝΙΓΚ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ -Γράφει η Πόπη Βραχιώτου – Λυμπεροπούλου Πρόεδρος του Συνδέσμου Ιστορικών Συγγραφέων

0

 

Το 1823 υπήρξε μια χρονιά σημαδιακή για την Ελληνική Επανάσταση.

Ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Αγγλίας Τζώρτζ Κάνιγκ έκανε μια θεαματική στροφή και απαγκιστρώθηκε από την ανθελληνική πολιτική της Ιεράς Συμμαχίας.

Την 25η Μαρτίου 1823, ακριβώς δυο χρόνια μετά την έναρξη της Επανάστασης, ο Κάνιγκ γνωστοποίησε στον κόσμο όλο πως αναγνωρίζει επίσημα το δικαίωμα των επαναστατημένων Ελλήνων να αποκλείουν με τα πλοία τους τις τουρκικές ακτές.

Κάτι τέτοιο το Διεθνές Δίκαιο της εποχής το αναγνώριζε μόνο σε αναγνωρισμένα κράτη. Συνεπώς η πράξη του Κάνιγκ ήταν μια έμμεση μεν, σαφέστατη δε αναγνώριση της επαναστατικής κυβέρνησης των αγωνιζόμενων Ελλήνων και άρα του ελληνικού κράτους, πριν καν αυτό υπάρξει.

Και, σαν να μην έφτανε αυτή η τόσο θεαματική και ξαφνική στροφή της αγγλικής πολιτικής υπέρ των Ελλήνων, την 30ή Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς (1823) όμιλος Άγγλων τραπεζιτών χορηγεί στη μαχόμενη Ελλάδα δάνειο ύψους 800.000 στερλινών για τις άμεσες ανάγκες των επαναστατών.

Αν σκεφτεί κανείς πώς γίνεται και δίνουν οι κεφαλαιούχοι τα λεφτά τους με πολύ υψηλό τόκο μεν, αλλά χωρίς να είναι καθόλου βέβαιοι πως θα τα πάρουν πίσω, αφού όλα παίζονται ακόμη στην Ελλάδα, προκύπτει η εύλογη απορία. Μα τι επιτέλους συμβαίνει; τρελλάθηκαν οι πάντα πρακτικοί και συμφεροντολόγοι Άγγλοι;

– Καθόλου δεν τρελλάθηκαν. Απλώς ασκούν σοβαρή γεωπολιτική στρατηγική στο Αιγαίο και γενικότερα στη Μεσόγειο.

Γνώριζαν πως οι Έλληνες είναι θαλασσινός λαός, γνώριζαν πως οι Τούρκοι «δεν σκάμπαζαν» από θάλασσα και πόνταραν στους Έλληνες, που θα μπορούσαν να γίνουν εν καιρώ οι χωροφύλακες των Άγγλων και στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο.

Ο ιδιοφυής Τζωρτζ Κάνιγκ έκανε διάνα. Η Ελλάδα προσδέθηκε στους Άγγλους, πριν καν υπάρξει ως ελεύθερο κράτος! Αυτό θα πει μακρόπνοη εξωτερική πολιτική, που θα πρέπει να διδάσκει το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών!

Πάντως, αγαπητοί αναγνώστες, καταλαβαίνετε τώρα γιατί αφιερώσαμε στον Κάνιγκ μια πλατεία, έναν δρόμο και έναν ανδριάντα στημένο στην πλατεία Κάνιγκος. Χρωστάμε την ύπαρξή μας ως κράτος στον Κάνιγκ. Αλλά και τους εμφυλίους πολέμους στη διάρκεια της Επανάστασης, κι αυτούς στον Κάνιγκ τους χρωστάμε. Εκείνο το δάνειο, το πρώτο από μια ατέλειωτη σειρά δανείων, έκανε τους Έλληνες να πέσουν με τα μούτρα στο ψητό και να σφάζονται μεταξύ τους για το ποιος θ’ αρπάξει το μεγαλύτερο κομμάτι. Όντως μεγάλος πολιτικός ο Κάνιγκ! Είναι να μην τους στήσεις το άγαλμα στην πλατεία Κάνιγκος;

Λοιπόν ο Τσάρος, ο παραδοσιακός προστάτης των ορθόδοξων Ελλήνων, που τους λογαριάζει για φίλους και συμμάχους λόγω θρησκεύματος, πανικοβάλλεται από την αιφνιδιαστική στροφή της αγγλικής πολιτικής υπέρ των Ελλήνων και αντεπιτίθεται. Το 1824, ένα χρόνο μετά την πρωτοβουλία του Τζωρτζ Κάνιγκ για κατ’ ουσίαν αναγνώριση από την Αγγλία του μη ιδρυθέντος ακόμη ελληνικού κράτους, με διάβημά του προς την Πύλη ζητάει «δίκαιη λύση του προβλήματος των αγωνιζομένων χριστιανών». Ο Σουλτάνος όμως τον γράφει στα παλιά του τα παπούτσια. Τότε ο Τσάρος σκέπτεται πως δεν γίνεται να βοηθήσει μόνος του τους χριστιανούς και στρέφεται προς τις άλλες μεγάλες δυνάμεις για να τους προτείνει «σχέδιο προς επίλυσιν του ελληνικού προβλήματος».

Στο μεταξύ ο Καποδίστριας, που ζει στη Γενεύη, βομβαρδίζει τον Τσάρο με γράμματα προσπαθώντας να τον πείσει πως, αν δεν ενεργήσει γρήγορα και ευέλικτα, θα χάσει το τρένο που περνάει από το Αιγαίο.

Και ο Τσάρος, με τη βοήθεια του Καποδίστρια, συντάσσει ένα πολύ απλό σχέδιο προς επίλυση του ελληνικού προβλήματος που συνίσταται στην πρόταση για τη δημιουργία τριών ημιαυτόνομων ηγεμονιών, τύπου Μολδοβλαχίας, υποτελών στο Σουλτάνο.

Σημειώστε, πως και ο Κάνιγκ δεν θέλει πλήρως αυτονομημένο το υπό σύστασιν κράτος, μόνο που δεν προτείνει τον τεμαχισμό της Ελλάδας σε τρία καντόνια, κατά το ελβετικό καντονιακό πρότυπο, που προφανώς είχε στο νου του ο Καποδίστριας, που ζει στην Ελβετία και θαυμάζει το συγκεκριμένο ελβετικό σύστημα διοίκησης. Ωστόσο να πούμε, ότι και ο Κάνιγκ φαντάζεται ημιαυτόνομη την Ελλάδα υπό την επικυριαρχία των Τούρκων.

Εδώ, θα πρέπει να επισημάνουμε όμως, ότι ούτε και στους Έλληνες περνούσε τότε ακόμα απ’ το μυαλό πως θα ήταν δυνατό να φτιάξουν ένα εντελώς αυτόνομο κράτος. Την ιδέα θα τους τη βάλει αργότερα πάλι ο Κάνιγκ, για να υπερκεράσει τους Ρώσους σ’ αυτήν τη διπλωματική διελκυστίνδα για την κυριαρχία των Ρώσων και των Άγγλων στο Αιγαίο.

Το 1824, λοιπόν, ο Τσάρος προτείνει τη δημιουργία τριών ηγεμονιών υποτελών στο Σουλτάνο:

  1. Της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδας,
  2. Της Δυτικής Χέρσου Ελλάδας και
  3. Της Πελοποννήσου και Κρήτης.

Ο Κάνιγκ απορρίπτει το σχέδιο του Τσάρου, δηλαδή του Καποδίστρια. Δεν θέλει τον «εξελβετισμό» της Ελλάδας. Την προτιμάει ατεμάχιστη για να την ελέγχει καλύτερα. Άλλωστε, ένα χρόνο μετά την υποβολή του ρωσικού σχεδίου, το 1825, αντιπροσωπεία των αγωνιζομένων Ελλήνων τον επισκέπτεται στο Λονδίνο και του ζητάει να τεθεί η Ελλάδα υπό την προστασία της Αγγλίας.

Ζητήσαμε, δηλαδή, να γίνουμε προτεκτοράτο των Άγγλων πριν καν γίνουμε ελεύθερο κράτος!

Ο Κάνιγκ όμως, πιο λογικός απ’ τους Έλληνες, τους είπε πως δεν είναι ακόμα καιρός για τέτοια. Στ’ αλήθεια, ο Κάνιγκ ήταν ένας μεγάλος πολιτικός.

Αλλ’ ας προχωρήσουμε στο θέμα.

Από την 9η Απριλίου 1826, που υπογράφεται στο Λονδίνο το αγγλορωσικό πρωτόκολλο, που είναι η πρώτη διεθνής πράξη υπέρ της αγωνιζόμενης Ελλάδας, μέχρι την 6η Ιουλίου 1827 που υπογράφεται επίσης στο Λονδίνο η τριμερής συνθήκη μεταξύ της Αγγλίας, της Ρωσίας και της Γαλλίας, η οποία για πρώτη φορά παίρνει ανοιχτά το μέρος των Ελλήνων, μεσολαβεί περίπου ένας χρόνος. Στο διάστημα αυτό το Μεσολόγγι πέφτει και τα τουρκοαιγυπτιακά στρατεύματα του Ιμπραήμ κατακλύζουν την Ελλάδα!

Η εντολή που πήρε ο Ιμπραήμ απ’ το Σουλτάνο να μεταφέρει σκλάβους στην Αφρική όσους Έλληνες καταφέρουν να επιζήσουν, σε λίγο θ’ αρχίσει να εφαρμόζεται. Τίποτα πια δεν μπορεί να σώσει τους Έλληνες από τον αφανισμό, εκτός από την άμεση και ταχύτατη επέμβαση των μεγάλων δυνάμεων: Αγγλίας, Ρωσίας και Γαλλίας.

Να εξηγούμαστε όμως: Η Αγγλία, η Ρωσία και η Γαλλία, που πρωτοστατούν στις εξελίξεις στην πάντα ευαίσθητη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, δεν ενεργούν από φιλελληνισμό, αν και το φιλελληνικό κίνημα είναι πολύ ισχυρό στις παραπάνω χώρες, όσο από συμφέρον. Η Αγγλία γιατί είναι θαλασσοκράτειρα και δεν μπορεί να ανέχεται για πολύ τόσο την αναρχία στην περιοχή του Αιγαίου όσο και την πειρατεία, που ανθεί και φουντώνει. Η Ρωσία γιατί αναζητά τρόπους εξόδου στη Μεσόγειο που ο «προαιώνιος εχθρός» της η Τουρκία, δεν είναι διατεθειμένη να της παραχωρήσει και η Γαλλία γιατί είναι μεσογειακή χώρα, αλλά και διότι ο φιλελευθερισμός που εγκαινιάζει εκεί η μεγάλη Γαλλική Επανάσταση, είναι πάντα ισχυρός και μετά την ήττα του Ναπολέοντα.

Αυτά, μέχρι να φθάσει η ώρα για τη γνωστή ναυμαχία του Ναυαρίνου.

 

Αφήστε μια απάντηση

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιό σας!
Εισαγάγετε εδώ το όνομά σας