Το Eurogroup αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά αλλά και πιο αμφιλεγόμενα όργανα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για τη συνάντηση των Υπουργών Οικονομικών των χωρών της ευρωζώνης, μαζί με τον Επίτροπο Οικονομικών και εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Παρότι δεν είναι θεσμοθετημένο όργανο της ΕΕ με νομική προσωπικότητα, ασκεί επιρροή στην οικονομική πολιτική για τις χώρες της ευρωζώνης.
Η ΕΚΛΟΓΗ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΑΙ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ EUROGROUP
Ο Πρόεδρος του Eurogroup εκλέγεται από τους Υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, με απλή πλειοψηφία (εάν δεν υπάρξει ομοφωνία), για θητεία δυόμισι ετών. Στην περίπτωση Πιερρακάκη υπήρξε ομοφωνία. Άρα το επιχείρημα ότι δεν εξελέγη με ψηφοφορία είναι παρελκυστικό, αφού υπήρξε ομοφωνία.
Η θέση δεν επικυρώνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ο ρόλος του Προέδρου δεν είναι εκτελεστικός.
Ωστόσο, έχει σημαντική επιρροή στο συμβούλιο των Υπουργών οικονομικών των χωρών της ευρωζώνης, καθώς διαμορφώνει την ατζέντα των συνεδριάσεων, συντονίζει τις συζητήσεις και εκπροσωπεί το Eurogroup προς τα έξω, σε διεθνή φόρα όπως το G7.
Το Eurogroup επηρεάζει τις χώρες της ευρωζώνης, λειτουργεί άτυπα κυρίως με βάση τη συναίνεση και όχι με τυπικές ψηφοφορίες. Αυτό του προσδίδει ευελιξία, αλλά και ένα έντονο δημοκρατικό έλλειμμα. Οι συνεδριάσεις είναι κλειστές, δεν τηρούνται πλήρη δημόσια πρακτικά και δεν ανακοινώνεται ποια χώρα υποστήριξε ποια θέση.
Κατά την περίοδο της κρίσης χρέους, καθόρισε όρους δημοσιονομικής προσαρμογής, μεταρρυθμίσεων και χρηματοδότησης. Οι αποφάσεις είναι μη δεσμευτικές για τις χώρες.
EUROGROUP ΚΑΙ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΜΕΝΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΟΡΓΑΝΑ
Το Eurogroup δεν νομοθετεί. Όταν απαιτούνται νομικά δεσμευτικές αποφάσεις, αυτές λαμβάνονται από το Συμβούλιο της ΕΕ (Ecofin), τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) ή μέσω ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Στην πράξη, το Eurogroup συχνά προετοιμάζει ή κατευθύνει τις αποφάσεις που στη συνέχεια επικυρώνονται αλλού, λειτουργώντας ως πολιτικό «φίλτρο» και χώρος συμβιβασμών.
Η ΦΗΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΗ ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΕΛΓΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΡΩΣΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ
Κυκλοφόρησε η πληροφορία ότι αποσύρθηκε η υποψηφιότητα του Βέλγου Αναπληρωτή Πρωθυπουργού και Υπουργού Οικονομικών, λόγω άρνησής του να συμφωνήσει με τη δέσμευση ρωσικών καταθέσεων υπέρ της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας.
Ο Βαν Πετέγκεμ δεν απέρριψε ολοκληρωτικά τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την υποστήριξη της Ουκρανίας, αλλά έθεσε επιφυλάξεις για τον τρόπο και τους κινδύνους της συγκεκριμένης πρότασης. Επανέλαβε ότι η Ρωσία πρέπει να πληρώσει για τον πόλεμο και ότι τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία κάποια στιγμή θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, αλλά τόνισε ότι το Βέλγιο δεν θα δεχθεί «απερίσκεπτους συμβιβασμούς» χωρίς να λυθούν ζητήματα νομικού, οικονομικού κινδύνου και εγγυήσεων.
Η ευρύτερη πολιτική στάση της χώρας ως προς τα παγωμένα ρωσικά στοιχεία αποτέλεσε ένα από τα κριτήρια στη διαμόρφωση συμμαχιών και ψήφων μεταξύ των υπουργών Οικονομικών.
Ο προκάτοχος Πρόεδρος, Πάσκαλ Ντόναχιου, παραιτήθηκε επειδή αποδέχτηκε θέση στη World Bank, χωρίς να συνδέεται η παραίτηση με τις συζητήσεις γύρω από τα κεφάλαια της Ρωσίας ή άλλες πολιτικές διαφωνίες εντός του Eurogroup.
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, περίπου 210 δισ. ευρώ από αποθεματικά της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας «πάγωσαν» εντός της ΕΕ, κυρίως σε τραπεζικούς οργανισμούς στο Βέλγιο. Το πάγωμα δεν ισοδυναμεί με κατάσχεση, γιατί τα κεφάλαια παραμένουν νομικά ρωσικά, αλλά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν λόγω των κυρώσεων που επέβαλλε η ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει τη χρήση αυτών των κεφαλαίων ως εγγύηση για δάνεια προς την Ουκρανία, όχι την άμεση δέσμευσή τους.
Οι αποφάσεις για το πώς και αν θα χρησιμοποιηθούν λαμβάνονται σε επίπεδο ΕΕ, με εμπλοκή της Επιτροπής, του Συμβουλίου και των κρατών-μελών.
Το Eurogroup δεν αποφασίζει, συζητά το θέμα και επηρεάζει την πολιτική κατεύθυνση, αλλά δεν έχει την τελική απόφαση και νομική αρμοδιότητα, που μπορεί να την κολλήσει οιαδήποτε χώρα της ΕΕ.
ΚΑΤΑΛΗΓΟΝΤΑΣ
Το Eurogroup είναι ένας ισχυρός αλλά θεσμικά άτυπος μηχανισμός.
Επηρεάζει την οικονομική πορεία της ευρωζώνης, χωρίς να έχει νομοθετική αρμοδιότητα. Η συζήτηση για τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια οπωσδήποτε γίνεται και εντός των χωρών της ευρωζώνης, πλην όμως δεν έχει θεσμική αρμοδιότητα.
Η τελική απόφαση και η νομική αρμοδιότητα υπάρχει στα θεσμοθετημένα όργανα της ΕΕ.
Θα πρέπει όμως να θέσουμε το διαχρονικό ερώτημα για τη δημοκρατική λογοδοσία στην ευρωπαϊκή οικονομική διακυβέρνηση.
