Άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία της πόλης και σημείο αναφοράς για τη ζωή και τις λατρευτικές συνήθειες των παλαιών Μαρουσιωτών ο Ιερός Καθεδρικός Ναός της Κοίμησης Θεοτόκου χρονολογείται στο 1870 αν και μαρτυρίες θέλουν να έχει και
αυτός κτιστεί πάνω σε παλαιότερο βυζαντινό ναό. Σύμφωνα με τις πληροφορίες επρόκειτο για ναό αφιερωμένο επίσης στην Θεοτόκο Παναγία, ο οποίος είχε υποστεί αρκετές φορές καταστροφή από φωτιά και είχε επισκευαστεί από τους ίδιους τους κατοίκους του τότε χωριού. Όπως συνηθίζονταν από τους παλαιούς Μαρουσιώτες και συναντάται σε αρκετούς ναούς και ξωκκλήσια, οι πιστοί τιμούσαν δυο Αγίους στον ίδιο ναό, έτσι κι εδώ υπάρχει ένδειξη πως οι Μαρουσιώτες τιμούσαν και τους Αγίους Αποστόλους.
Μετά το 1830 όταν στην περιοχή του σημερινού κέντρου του Αμαρουσίου εγκαταστάθηκε ο τότε οικισμός, ο ναός της Κοίμησης καθιερώθηκε ως ο κεντρικός ναός. Πρόκειται για τον παλαιότερο ενοριακό ναό της πόλης, επιβλητικό και κατανυκτικό, δεσπό-
ζει επί της οδού Μητροπόλεως. Γύρω στο 1870 κατεδαφίστηκε για να οικοδομηθεί ο νέος ναός. Σε εντοιχισμένη επιγραφή αναφέρεται πως «Ο ιερός αυτός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ωκοιδομήθη εν έτεσι 1870-1874 δαπάνη του Δήμου Αθηναίων και συνδρομητών των Χριστιανών, βασιλεύοντος Γεωργίου του Α΄επί Δημάρχου Παναγή Κυριακού και των
Επιτρόπων Γεωργίου Χ. Δημητρίου, εμπόρου, και δημοτικών συμβούλων Σωτ. Χαϊμαντά, Γ. Πέππα και Γεωργίου Λέκκα».
Μέχρι το 1866 ο χώρος γύρω από την εκκλησία χρησιμοποιούνταν και ως νεκροταφείο, αυτό μαρτυρούν και τα οστά που έχουν βρεθεί γύρω από το ναό, καθώς αργότερα το νεκροταφείο μεταφέρθηκε στο χώροτου ναού της Αγίας Σωτήρας, στην σημερινή Πλατεία Αγίας Λαύρας.
Το 1874, τέσσερα χρόνια αφότου ξεκίνησε η οικοδόμησή του ο ναός της Κοίμησης είχε ολοκληρωθεί. Με
αρχιτεκτονικό ρυθμό τρίκλιτης Βασιλικής με τρούλλο ύψους 22.50 μέτρων, ο ναός εσωτερικά έχει γυναικωνίτη σε σχήμα Π ενω το δάπεδό του κοσμεί μάρμαρο λευκού και γκριζογάλανου χρώματος. Λίγο αργότερα, γύρω στο 1886 κατασκευάστηκε το μαρμάρινο τέμπλο ενώ η αγιογράφηση έγινε από την Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη ένα χρόνο αργότερα.
Αρκετά χρόνια αργότερα το 1949 με Βασιλικό Διάταγμα η μνήμη της Κοιμήσεως Θεοτόκου, 15η Αυγούστου καθιερώθηκε ως επίσης τοπική γιορτή για το Μαρούσι, όπως γιορτάζεται και μέχρι σήμερα με περιφορά της Ιεράς Εικόνας στους δρόμους της πόλης και πλήθος λατρευτικών και εορταστικών εκδηλώσεων.
Στην ενορία της Κοιμήσεως ανήκουν πέντε Παρεκκλήσια: Ο Ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, ο Ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, ο Ναός του Αγίου Γεωργίου (Κοιμητηρίου Αμαρουσίου), ο Ναός του Αγίου Νεκταρίου Νέας Λέσβου Αμαρουσίου και ο Ναός του Αγίου Ιωάννου. Εντός των ορίων της ενορίας υπάρχουν ακόμη δύο ιδιωτικοί Ιεροί Ναοί: ο Ναός Παναγίας Ελεούσης και ο Ναός Αγίας Βαρβάρας όπως επίσης καί οι ιδρυματικοί ιεροί Ναοί: Εισοδίων της Θεοτόκου (Αμαλιείου
Ιδρύματος), Αγίας Μαρίνης (Φιλανθρωπικου Συλλόγου «Αγ.Μαρίνα»), Αγίου Ανδρέου (Κτήματος Συγγρού) και Μ.Βασιλείου (Σικιαριδείου Ιδρύματος).
Στον Ι. Ναό υπάρχει το «Ρόδον το αμάραντον», η φορητή εικόνα βυζαντινής ζωγραφικής που εμφανίζει την Παναγία να κρατεί στα χέρια της το Θείο Βρέφος με το αριστερό χέρι και στο δεξί χέρι να κρατάει τριαντάφυλλο (ρόδο), πιθανώς εμπνευσμένο από το αντίστοιχο τροπάριο των Χαιρετισμών «Ρόδον το αμάραντον. Πρόκειται για την εικόνα της Παναγίας της Μαρουσιώτισσας η οποία ήταν καλυμένη με ασημένιο ανάγλυφο πλαίσιο το οποίο αφαιρέθηκε το 1971 προκειμένου να συντηρηθεί και τότε αποκαλύφθηκε όλη η ομορφιάτης. Δεν υπάρχουν στοιχεία για τον ακριβή χρόνο, που η εικόνα αυτή πήγε στο ναό της Κοιμή-
σεως όμως υπάρχουν κάποιες πληροφορίες που θέλουν χριστιανούς κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας κάθε φορά που ο Ναός λεηλατούνταν και πυρπολούνταν να μεταφέρουν την Εικόνα στους πλησιέστερους ναούς ή της Νερατζιώτισσας ή των Αγίων Αναργύρων για να την διασώσουν. Εκεί φαίνεται πως έλαβε και την προσωνυμία «Μαρμαριώτισσα». Μάλιστα μια συγκεκριμένη μαρτυρία αναφέρει πως οι κάτοικοι μετέφεραν την εικόνα το βράδυ και το πρωί έβλεπαν κατάπληκτοι πως η εικόνα δεν ήταν εκεί, που την είχαν τοποθετήσει. Όταν την αναζητούσαν την εύρισκαν στο χώρο του κατεστραμμένου ναού της μέσα στα κλαριά. Από εκεί έλαβε και την προσωνυμία «Παναγία η Κλαριώτισσα». Στην Εικόνα μετά από αναλύσεις έχει βρεθεί και προυπάρχων στρώμα αγιογράφησης όπου ο άγνωστος βυζαντινός αγιογράφος του 13ου ή 14ου αιώνα έχει φιλοτεχνήσει την Παναγία τη Βρεφοκρατούσα «Οδηγήτρια».
Η ενορία του Ιερού Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου εγκαινίασε εδώ και αρκετά χρόνια και συγκεκριμένα το 2002 ένα πρόγραμμα δωρεάν παροχής τροφής (συσσιτίου) σε εκατό περίπου απόρους και αδυνάτους οικονομικά ενορίτες της και όχι μόνο, σε μια προσπάθεια ανακούφισης του ανθρώπινου πόνου. Το συσσίτιο παρέχεται τρείς φορές την εβδομάδα στους
χώρους του Πνευματικού Κέντρου και η προετοιμασία του γίνεται από εθελόντριες κυρίες της Ενορίας. Παράλληλα βοηθά ως ενορία και ένα Ίδρυμα που φιλοξενεί συνανθρώπους μας με ψυχιατρικά προβλήματα παρέχοντας ποσότητα φα-
γητού και διευκολύνοντας με κάθε τρόπο τη διαβίωση αυτών των ανθρώπων. Επίσης με την βοήθεια souper Markets της
περιοχής συλλέγουν τρόφιμα, τόσο για τις ανάγκες του συσσιτίου όσο και για τη διανομή του σε απόρους συνανθρώπους
μας. Εκτός των ανωτέρω στην Ενορία μας και συγκεκριμένα στο Πνευματικό Κέντρο του Ναού συνεχίζονται οι δραστηριότητες:
Κατηχητικά Σχολεία, Μαθήματα Βυζαντινής Μουσικής,
Μαθήματα Ελληνικής Γλώσ-σης, Μαθήματα Η/Υ, Μαθήματα Αγιογραφίας.
Επίσης στο Πνευματικό Κέντρο φιλοξενείται και λειτουργεί από την Ι. Μητρόπολη Κηφισιάς Αμαρουσίου
και Ωρωπού και με τη συνεργασία του Δήμου Αμαρουσίου Συντονιστικό Γραφείο Συμβουλευτικής Μέριμνας
και πνευματικής στήριξης ασθενών με κακοήθεια και ασθενών χρονίως πασχόντων, με την ονομασία «Πορεία
Ζωής» με τη συνδρομή εθελοντών Ιατρών.
Πηγή το βιβλίου του Δήμου Αμαρουσίου με την ΑΘΜΟΝΙΟΝ ΕΚΔΟΤΙΚΗ “Ένα κερί στις εκκλησιές του Μαρουσιού”
